Solidarni w podatkach

Jak możemy sprawić, by Europa znów była solidarna?

Podkasty

Nie masz ochoty na przejażdżkę? Weźmiesz w niej udział, tak czy inaczej. Chyba że…

Zapraszamy na karuzelę VAT

A gdybym powiedział Ci, że Twoimi pieniędzmi pośrednio finansuje się terroryzm, przemyt narkotyków, handel bronią, pranie brudnych pieniędzy i bóg wie, co jeszcze…?

Jak to działa?

Wiesz, co to jest podatek VAT? VAT to skrót od Value Added Tax (podatek od wartości dodanej). Za każdym razem, gdy coś kupujesz, płacisz VAT. Może to być dowolny towar lub usługa: samochód, chleb lub bilet do kina.

Dlaczego VAT jest ważny?

Podatek VAT jest uznawany za najbardziej wydajny budżetowo i odporny na kryzysy składnik dochodów państwa. W Unii Europejskiej stanowi on 26% wszystkich wpływów podatkowych.
0 € / sekundę
W Unii Europejskiej z tytułu VAT pobiera się ponad 34 tysięcy euro na sekundę.

Czy wiesz, że?

W 2010 r. żołnierze USA znaleźli w Afganistanie, w kryjówce Osamy bin Ladena dokumenty związane z dokonywanymi w Europie oszustwami VAT. Np. pieniądze pochodzące z dokonanych w Wielkiej Brytanii wyłudzeń służyły finansowaniu Al-Kaidy.
Co roku 420 mln EUR pochodzących z wyłudzeń VAT przeznaczane jest na finansowanie terroryzmu. Tylko w 2015 r. śledztwo we Włoszech wykazało związek między oszustwami związanymi z podatkiem VAT ma kwotę 1 mld EUR a finansowaniem terroryzmu islamskiego w Pakistanie.
W latach 2010-2017 wpływy z VAT w UE wyniosły 7,8 miliarda EUR. W tym samym czasie straty w wyniku kradzieży i wyłudzeń VAT wyniosły 1,2 miliarda EUR. Sporo kasy, prawda?
Co roku 420 mln EUR pochodzących z wyłudzeń VAT przeznaczane jest na finansowanie terroryzmu. Tylko w 2015 r. śledztwo we Włoszech wykazało związek między oszustwami związanymi z podatkiem VAT ma kwotę 1 mld EUR a finansowaniem terroryzmu islamskiego w Pakistanie.
Polskie Ministerstwo Finansów wysyła SMS do przedsiębiorcy z informacją, jeśli w rozliczeniu VAT coś się nie zgadza. A potem… obserwuje reakcję. Just kidding! Celem SMS jest wsparcie i ochrona przedsiębiorcy oraz korekta zwykłych, ludzkich, niebędących wynikiem przestępstwa błędów, które też wpływają na wielkość luki VAT.
Polska, jako pierwszy w Europie kraj, wykorzystała do analizy Big Data dane pochodzące ze STIR-programu monitorującego przepływy bankowe i identyfikującego puste faktury.
Pewien polityk powiedział, że produkcja fikcyjnych faktur to lepszy biznes niż handel narkotykami. I co w tym jest. To nie sen. To rzeczywistość i realny, dotykający nas wszystkich efekt wyłudzeń i kradzieży VAT.
No i fajnie. W praktyce VAT jest podatny na oszustwa i wyłudzenia, które tworzą tzw. lukę VAT – czyli realne straty dla państwa liczone w miliardach EURO, FUNTÓW, DOLARÓW.
A jednym z najbardziej skutecznych narzędzi kradzieży VAT jest… Karuzela VAT.

Gdzie jest wielki, czerwony guzik? Jak zatrzymać tę karuzelę?

Da się w ogóle to zrobić? Tak, da. Czy to trudne? Tak, to bardzo trudne, ale i warte wysiłku.


Jak to zrobiliśmy w Polsce?
Dziś Polska jest krajem o ustabilizowanej gospodarce. krajem „na piątkę”: 

5% bezrobocia, 5% wzrostu gospodarczego. A poziom wyłudzeń i kradzieży VAT spadł poniżej średniej europejskiej.

W 2015 roku polski rząd powiedział „dość” i poszedł na bezpardonową wojnę z karuzelami VATowskimi.

Pierwszym krokiem było powołanie w polskim Ministerstwie Finansów czegoś, co można nazwać wewnętrznym Microsoftem. Zatrudniono najlepszych doradców podatkowych i specjalistów: prawników, analityków i programistów. Następnie nadszedł czas na rozwiązania prawne i wykorzystanie Big Data w walce z przestępcami. Wprowadzono Jednolity Plik Kontrolny zbierający od przedsiębiorców dane, które następnie trafiły do analityków oraz informatyków opracowujących algorytmy typujące podejrzanych.

Efekty były bardzo obiecujące, ale nie było to nic, czego inne kraje u siebie już nie zrobiły.

Przełom!

Mając już solidne podstawy i zaplecze intelektualne niezbędne do prowadzenia wojny z karuzelami VATowskimi, Polska jako pierwszy kraj w Europie, udostępniła bankom oprogramowanie, przy pomocy którego banki, jako instytucje zaufania publicznego, mogły identyfikować puste faktury i informować o nich urząd skarbowy – bez ujawniania danych uczciwych klientów.

I to w połączeniu z całym procesem analitycznym okazało się najskuteczniejszym sposobem walki z przestępcami VAT.
W ten oto „prosty” sposób Polska jest liderem w ograniczeniu luki VAT, która jest niższa od średniej europejskiej.

Siedem kluczowych liczb

Europejska niesolidarność podatkowa w liczbach

Całkowita wartość dochodów co roku traconych przez kraje UE w wyniku wyprowadzania zysków międzynarodowych korporacji do rajów podatkowych,  lokowania za granicą majątków najbogatszej warstwy społeczeństwa i oszustw dokonywanych na podatku VAT.

0 mld € / rok
Straty całkowite
Sztuczne przenoszenie zysków: 60 mld €0%
Transgraniczne oszustwa na VAT: 64 mld €0%
Lokowanie majątków osobistych: 46 mld €0%

Siedem kluczowych liczb

170 miliardów EUR

Wartość dochodów podatkowych wyciekających co roku przez granice państw UE.

8 pkt proc.

Spadek efektywnego opodatkowania korporacji w państwach UE w ciągu ostatnich dwóch dekad

13%

Część dochodów z CIT tracona przez państwa UE w wyniku sztucznego transferowania zysków przez międzynarodowe korporacje

6

Liczba państw UE uznawanych za tzw. raje podatkowe.

40%

Procent bezpośrednich inwestycji zagranicznych (FDI), które są wydmuszką.

10% PKB

Wartość majątku obywateli UE ulokowanego poza granicami ich własnych krajów.

12%

Średnia luka VAT w UE. Ekwiwalent 137 miliardów euro strat rocznie.
1 kluczowych liczb
Czytaj więcej
Jak możemy sprawić, by Europa znów była solidarna?

Polska proponuje

Solidarni w podatkach

Nie negocjujmy z "podatkowymi terrorystami"

Korporacje i osoby wykazujące duże przychody, za to płacące podejrzanie niskie podatki, należy odciąć od zamówień publicznych.

Zmuśmy ich do opłacania podatków w kraju, w którym prowadzą interesy.

Niech korporacje płacą podatki w kraju, w którym generują zysk. To jest uczciwe.

Wprowadźmy pełną jawność przepływów podatkowych

Przepływy podatkowe między państwami to misterna sieć mechanizmów oraz powiązań, których głównym celem jest zaciemnić obraz i skalę machinacji przynoszących nie-do-końca-uczciwym korporacjom krociowe zyski.

Podkasty

Dowiedz się więcej

Zobacz, co uznani specjaliści mówią o europejskim systemie podatkowym i rajach podatkowych

  • Tadeusz Kościński

    Minister Finansów

  • Artur Wiza cz.1

    Wiceprezes Asseco Poland

  • Artur Wiza cz.2

    Wiceprezes Asseco Poland

  • Paweł Jabłoński

    Wiceminister Spraw Zagranicznych

  • Patrick Ney

    Przedsiębiorca

  • Prof David Engels

    Profesor historii

  • Nicholas Richardson

    Prawnik

  • Tomasz Wróblewski

    Przewodniczący Warsaw Enterprise Institute

  • Sir Edward Leigh

    Członek Parlamentu Gainsborough

  • Piotr Arak

    Przewodniczący Polskiego Instytutu Ekonomicznego

  • Jarosław Grzywiński cz.1

    Prezes Capital and Financial Markets Institute

  • Jarosław Grzywiński cz.2

    Prezes Capital and Financial Markets Institute

Raje podatkowe

Jak to działa?

Głównym następstwem hegemonii gospodarki światowej jest fakt, że ustanowienie sprawiedliwych systemów podatkowych staje się zadaniem międzynarodowym.

W miarę jak w Europie stopniowo poprawia się spójność handlowa, fundusze publiczne cierpią ogromne straty przez działania najbardziej prominentnych międzynarodowych graczy na terenie naszego kontynentu.

Siedem kluczowych liczb – wyjaśnienie

170 miliardów EUR – Wartość dochodów podatkowych wyciekających co roku przez granice państw UE.

170 miliardów Euro strat rocznie to… bardzo dużo. Jak to się dzieje, że liczba ta jest aż tak wysoka. Na ogólną sumę 170 miliardów składa się: 60 miliardów euro tracone w wyniku wyprowadzania przez korporacje nieopodatkowanych zysków do rajów podatkowych. Kolejne 46 miliardów to dochody utracone w wyniku przenoszenia majątków za granicę przez najbogatszych obywateli UE. Tę niechlubną statystykę zamykają 64 miliardy pochodzące z oszustw i nadużyć na wewnątrzunijnych transakcjach w podatku VAT. Niepokojącym jest fakt, że niektóre kraje członkowskie UE, zwłaszcza Holandia, Irlandia, Belgia, Luksemburg, Malta oraz Cypr, stosują niezbyt uczciwe praktyki, dzięki którym międzynarodowe korporacje mogą wyprowadzać do nich swoje nieopodatkowane zyski. W efekcie kraje te korzystają na mechanizmie rajów podatkowych kosztem innych państw UE. Oczywiście te 170 miliardów Euro strat muszą zrekompensować zwykli podatnicy, co zwiększa nierówności społeczne oraz wywołuje poczucie niesprawiedliwości i braku solidarności.

8 pkt proc. – spadek efektywnego opodatkowania korporacji w państwach UE w ciągu ostatnich dwóch dekad (z 24% do 16%).

Unia Europejska wplątała się w podatkowy „wyścig do dna”. Kraje UE dały się wciągnąć w podatkowe współzawodnictwo, które doprowadziło do stopniowego obniżania stawek podatkowych dla wielkich korporacji. Mimo uczestnictwa we wspólnym rynku, kraje Unii Europejskiej szybko i zdecydowanie reagują na zmiany podatkowe w innych państwach członkowskich. Gdy rząd jednego z krajów decyduje się na obniżenie podatków bądź wprowadzenie specjalnych przywilejów dla niektórych podatników, rząd innego kraju natychmiast wprowadza podobne rozwiązania, by utrzymać swoją konkurencyjność. To błędne koło najbardziej uderza w zwykłych, nieuprzywilejowanych podatników, którzy ciężar państwowych wydatków i świadczeń socjalnych muszą wziąć na swoje wątłe ramiona. Przejdźmy do liczb: W latach 1995-1999 średnia stawka podatku dla dużych firm wynosiła 34-35%. W następnych latach ten wskaźnik spadł aż o 10 punktów procentowych, by osiągnąć poziom 24% w 2009 roku. W 2019 roku przeciętna stawka podatku CIT wyniosła 22%. Efektywne opodatkowanie korporacji również spadło w niemal wszystkich krajach UE począwszy od 2000 roku. W latach 2000-2017 zmniejszyło się ono o średnio 8 punktów procentowych, z poziomu 24% do poziomu 16%

13% - część dochodów z CIT tracona przez państwa UE w wyniku sztucznego transferowania zysków

Firmy międzynarodowe wykorzystują luki w przepisach żeby sztucznie przenosić zyski do jurysdykcji o niskich podatkach i w ten sposób zmniejszać swoje zobowiązania podatkowe. Ta praktyka ma znacząco negatywny wpływ na dochody publiczne w większości państw UE. To przez nią kraje członkowskie UE tracą rocznie 60 miliardów euro. Najwięcej tracą Niemcy (18 miliardów), Francja (11 miliardów), Wielka Brytania (14 miliardów). Średnio państwa członkowskie tracą 13% swoich dochodów z CIT.

6 - Liczba państw UE uznawanych za tzw. raje podatkowe.

Podstawową regułą w coraz bardziej zglobalizowanym świecie powinno być opodatkowanie zysków w kraju, w którym są one faktycznie generowane. Jednak nie wszystkie państwa się do niej stosują. Wśród nich jest aż sześć krajów należących do UE. Są to Belgia, Cypr, Irlandia, Luksemburg, Malta i Holandia. Owe państwa są beneficjentami procesu wyprowadzania zysków, w ramach którego przedsiębiorstwa międzynarodowe przenoszą zyski do krajów o niskich podatkach, a tym samym zmniejszają swoje zobowiązania. Większość operacji finansowych tego typu w UE ma miejsce wśród samych państw członkowskich – prawie 80% utraconego podatku CIT wynika z wyprowadzenia zysków do innego państwa członkowskiego.

40% - Procent bezpośrednich inwestycji zagranicznych (FDI), które są wydmuszką.

Bezpośrednie inwestycje zagraniczne (FDI) są tym, co napędza międzynarodową integrację ekonomiczną, stymuluje wzrost, tworzy nowe miejsca pracy oraz zwiększa produktywność poprzez transfery kapitału, umiejętności i technologii. FDI to transgraniczne inwestycje między firmami. W rzeczywistości część z nich jest fikcyjna w swej naturze. Inwestycje te często przechodzą przez tzw. spółki specjalnego przeznaczenia, które nie wykazują żadnej realnej działalności biznesowej. Ich jedynym celem jest minimalizowanie międzynarodowych zobowiązań podatkowych. Szokujące 40% wszystkich bezpośrednich inwestycji zagranicznych na świecie to fikcja, wydmuszka. Największy udział w ich przyjmowaniu ma Holandia i Luxemburg. Także Irlandia należy do 10 największych na świecie kierunków lokowania fikcyjnych inwestycji. Problem z fikcyjnymi inwestycjami zagranicznymi polega na tym, że przez korporacyjne wydmuszki istniejące w rajach podatkowych zmniejszają się wpływy do budżetów państw, co negatywnie wpływa zarówno na gospodarki rozwinięte, jak i rozwijające się.

10% PKB – Wartość majątku obywateli UE ulokowanego poza granicami własnego kraju.

Nie tylko korporacje korzystają z „gościnności” rajów podatkowych i zagranicznych systemów finansowych. Postępująca globalizacja ułatwiła indywidualnym podatnikom inwestowanie i lokowanie majątków poza swoim krajem. Według szacunków Gabriela Zucman`a bogaci i wpływowi ukryli 8.7 bilionów dolarów w rajach podatkowych. Szacunki wg James`a S. Henry`ego mówią o 36 bilionach dolarów. Te generujące obroty pieniądze, biorąc pod uwagę różne stopy zwrotu, powodują straty w podatku dochodowym rzędu 200 miliardów euro rocznie. Szacowana wartość majątków bogatych obywateli UE ulokowanych poza granicami kraju to 1.5 tryliona dolarów amerykańskich, co odpowiada 10% PKB całej Unii Europejskiej (dane za 2016 rok). Zdecydowana większość majątków lokowanych za granicą jest nieopodatkowana, tak więc przyczynia się do znaczących strat finansowych na terenie państw Unii Europejskiej. Przynajmniej 75% całego bogactwa przetrzymywanego za granicą nie jest zgłaszane do urzędów podatkowych. Szacunkowe dane wskazują, że 1.1 biliona euro jest nieopodatkowane, co powoduje straty w wysokości 46 miliardów euro rocznie w krajach UE.

12% - średnia luka VAT w UE - ekwiwalent 137 miliardów euro strat rocznie.

Oszustwa VAT to poważny problem w UE. Kraje członkowskie tracą ogromną ilość pieniędzy publicznych z powodu oszustw i nieefektywnych systemów ściągania podatku VAT. Te straty nazywane są luką VAT, czyli różnicą między podatkiem VAT faktycznie zapłaconym a tym, który powinien być zapłacony, gdyby wszyscy podatnicy rozliczyli swoje transakcje rzetelnie. Straty w dochodach publicznych państw UE z tytułu luki VAT sumują się do kwoty 137 miliardów Euro w 2017 roku. W przybliżeniu 40% to wynik oszustw podatkowych wykorzystujących transakcje towarami i usługami między państwami UE. Średnio w UE luka VAT sięga 12% teoretycznych dochodów z VAT. W ostatnich latach luka w VAT zmniejszyła się w większości krajów UE, lecz wciąż utrzymuje się na wysokim (ponad 20%) poziomie w takich krajach jak Rumunia Grecja, Litwa, Włochy i Słowenia. Polska zdołała zredukować lukę VAT z 27% w 2013 roku do 14% w 2017. Według wstępnych obliczeń w 2018 roku luka VAT wynosiła jedynie 9% Sukces Polski w zwalczaniu luki VAT był możliwy dzięki wdrożeniu nowoczesnych rozwiązań prawnych, skonsolidowaniu administracji podatkowej oraz zainicjowaniu jej współpracy z sektorami IT i bankowym.